Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và áp lực giao thông ngày càng gia tăng, nhiều thành phố lớn trên thế giới đang ưu tiên phát triển các mô hình giao thông xanh như xe đạp công cộng. Tại Việt Nam, Hà Nội từng được kỳ vọng sẽ trở thành điểm sáng khi triển khai hệ thống phương tiện không khói bụi, thân thiện với môi trường và tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, sau hơn một năm đi vào hoạt động, dịch vụ này lại đang rơi vào tình trạng “vắng khách”, dù được đầu tư bài bản và miễn phí mặt bằng. Điều gì đang cản trở sự phát triển của hệ thống xe đạp công cộng tại Hà Nội? Liệu mô hình này có thể bứt phá trong tương lai gần? Cùng Wiibike đi tìm hiểu ngay sau đây nhé!
Xe Đạp Công Cộng Hà Nội: Thực Trạng “Ế Khách”
Theo báo cáo từ đơn vị vận hành – Công ty Vận tải số Trí Nam, kể từ khi bắt đầu thí điểm vào tháng 8/2023, hệ thống xe đạp công cộng đã được triển khai tại 90 điểm trên địa bàn 6 quận nội thành, với tổng cộng khoảng 800 xe đạp cơ. Tính đến tháng 3/2025, hệ thống đã ghi nhận hơn 833.000 lượt đăng ký và thực hiện hơn 533.000 chuyến đi, tương đương với trung bình khoảng 900 chuyến/ngày.
Tuy nhiên, kết quả kinh doanh không như kỳ vọng. Dù được miễn phí sử dụng vỉa hè, tổng chi phí đầu tư cho dự án này là hơn 6,4 tỷ đồng, trong khi doanh thu thu về sau hơn một năm chỉ đạt khoảng 3,7 tỷ đồng. Như vậy, doanh nghiệp đã ghi nhận mức lỗ hơn 2,7 tỷ đồng.
Khảo sát thực tế tại các trạm như trên đường Nguyễn Chí Thanh, gần Học viện Thanh thiếu niên, hay tại Cát Linh (ngay dưới ga metro), cho thấy vào cả giờ cao điểm, số lượng người đến thuê xe vẫn rất khiêm tốn. Theo người dân địa phương, phần lớn người dùng thuê xe vào buổi tối để đi chơi hoặc tập thể dục. Còn vào ban ngày, xe đạp công cộng gần như không có người sử dụng.
Vì sao xe đạp công cộng chưa “chinh phục” được người dân thủ đô?
Hạ tầng giao thông hạn chế
Một trong những nguyên nhân lớn khiến dịch vụ xe đạp công cộng chưa thể phát triển là do thiếu hạ tầng phù hợp. Hà Nội hiện vẫn chưa có hệ thống làn đường riêng dành cho xe đạp, khiến việc di chuyển bằng phương tiện này tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt vào giờ cao điểm với mật độ phương tiện dày đặc. Việc đạp xe giữa dòng giao thông hỗn hợp cùng xe máy, ô tô tạo cảm giác mất an toàn, khiến người dân ngần ngại sử dụng xe đạp cho mục đích di chuyển hàng ngày.
Thói quen di chuyển
Thói quen di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô đã ăn sâu vào nếp sống của người dân đô thị. Nhiều người cho rằng xe đạp công cộng chỉ phù hợp với mục đích đi chơi hoặc tập thể dục nhẹ nhàng chứ không thuận tiện để đi học, đi làm.
Anh Nguyễn Hải (quận Hoàn Kiếm) chia sẻ: “Từ nhà tôi đến trạm xe đạp chỉ mất vài phút đi bộ nên tôi thường dùng để tập thể dục buổi sáng. Tuy nhiên, để đi làm thì không thuận tiện bằng xe máy.”
Thủ tục rườm rà
Dù được hỗ trợ bởi ứng dụng thông minh, nhưng thực tế sử dụng xe đạp công cộng vẫn còn nhiều bất cập. Không ít người dùng phản ánh tình trạng lỗi kỹ thuật thường xuyên xảy ra như khóa xe không mở được, hoặc trả xe không thành công, buộc người dùng phải liên hệ tổng đài để xử lý.
Em Trần Minh Hương (quận Hà Đông) cho biết: “Bình thường xe đạp công cộng hay bị lỗi khóa, trả xe nhiều khi không nhận. Em thường phải gọi lên tổng đài, sau đó các bạn mới hỗ trợ khóa xe và trả được. Thấy bất tiện, em đã chuyển sang đi xe buýt”.
Bên cạnh đó, việc thao tác hoàn toàn qua ứng dụng cũng trở thành rào cản với những người lớn tuổi hoặc không thành thạo công nghệ.
Hạn chế về tính năng
Hầu hết xe trong hệ thống hiện tại là xe đạp cơ, không có hỗ trợ trợ lực điện. Điều này khiến người dùng dễ mệt mỏi khi di chuyển xa hoặc đi đường có độ dốc. Với những người đi làm, cần đảm bảo tốc độ và sức khỏe, việc lựa chọn xe đạp cơ trở nên khó khả thi.
Cạnh tranh với phương tiện khác
Hiện hệ thống mới chỉ phủ sóng tại 6 quận nội thành. Số lượng xe và mật độ trạm chưa đủ dày để tạo sự tiện lợi cho người dùng. Nhiều người chia sẻ rằng họ phải đi bộ khá xa để đến trạm gần nhất, trong khi việc trả xe cũng bị giới hạn do không có điểm dừng gần nơi cần đến. Trong khi đó, các phương tiện như xe buýt, xe ôm công nghệ hay tuyến metro Cát Linh – Hà Đông lại dễ tiếp cận và thuận tiện hơn rất nhiều cho nhu cầu đi học, đi làm.
Các giải pháp được đề xuất: Hướng đi nào cho xe đạp công cộng?
Dù còn nhiều hạn chế, xe đạp công cộng vẫn là một mô hình giao thông tiềm năng nếu được đầu tư đúng hướng. Các chuyên gia và cơ quan chức năng đã đưa ra một số giải pháp để cải thiện tình hình:
-
Nâng cấp phương tiện: Trang bị xe đạp có trợ lực điện để giảm sức người, giúp người dùng dễ dàng sử dụng cho quãng đường dài, đường dốc.
-
Phát triển hạ tầng riêng: Cần đầu tư làn đường riêng cho xe đạp, đồng thời kết nối hiệu quả hơn với các trạm metro, bến xe buýt, khu dân cư.
-
Đơn giản hóa thủ tục sử dụng: Cải thiện ứng dụng, tích hợp thanh toán điện tử, giảm lỗi kỹ thuật trong thao tác mượn và trả xe.
-
Mở rộng mạng lưới trạm: Tăng số trạm tại những khu vực đông dân cư như quận Hoàn Kiếm, Ba Đình, các khu đại học, trường học.
-
Chính sách trợ giá: Hà Nội hiện vẫn đang nghiên cứu khả năng trợ giá cho xe đạp công cộng như đã áp dụng với xe buýt.
Xe đạp công cộng sẽ đi về đâu trong tương lai?
Dù chưa đạt được kỳ vọng sau hơn một năm thí điểm, xe đạp công cộng tại Hà Nội vẫn được xác định là một mô hình cần thời gian và sự đầu tư đồng bộ để phát triển. Doanh nghiệp vận hành cho biết đang trong giai đoạn đầu tư dài hạn, với hy vọng rằng khi thành phố hạn chế phương tiện cá nhân, lượng người sử dụng sẽ tăng.
Chính quyền Hà Nội hiện cũng đang nghiên cứu cơ chế trợ giá như với xe buýt và tiếp tục miễn phí sử dụng vỉa hè để hỗ trợ doanh nghiệp. Theo các chuyên gia, nếu được nâng cấp về hạ tầng, công nghệ và quy trình sử dụng, mô hình này vẫn có tiềm năng trở thành một phần của giao thông xanh đô thị trong tương lai.
Kết Luận
Xe đạp công cộng là một bước đi đáng khích lệ trong hành trình xây dựng đô thị xanh. Dù còn không ít thách thức, mô hình này vẫn mở ra những cơ hội nếu được điều chỉnh đúng hướng và đồng bộ với nhu cầu thực tế của người dân. Đừng quên theo dõi Wiibike để cập nhật thêm những góc nhìn mới về giao thông xanh và xu hướng di chuyển bền vững trong đô thị hiện đại.
-
Hotline: 092 9898 098
-
Facebook: Wiibike Việt Nam
-
Website: wiibike.com
-
Hệ thống đại lý toàn quốc: https://wiibike.com/danh-sach-dai-ly/
